Vipassana Research Institute

महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, जिल्हा परिषद सिंधुदुर्ग तसेच विपश्यना विशोधन विन्यास, इगतपुरी (जि. नाशिक) यांच्या संयुक्त विद्यमाने राबविण्यात येणाऱ्या ‘मित्र’ (Mind In Training For Right Awareness – MITRA) उपक्रमांतर्गत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील केंद्रप्रमुखांसाठी आनापानसती प्रशिक्षण कार्यशाळा आयोजित करण्यात आली.

या कार्यशाळांचे आयोजन जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था (DIET), सिंधुदुर्ग, जिल्हा परिषद शिक्षण विभाग (प्राथमिक व माध्यमिक) आणि कोकणसिंधू विपश्यना मेडिटेशन सेंटर, सिंधुदुर्ग यांच्या संयुक्त विद्यमाने करण्यात आले.

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात केंद्रप्रमुखांची एकूण 144 पदे असून, त्यापैकी उपलब्ध केंद्रप्रमुखांचे आनापानसती प्रशिक्षण दिनांक 10 जुलै 2026 रोजी पूर्ण झाले. जिल्ह्यातील एकूण 103 केंद्रप्रमुखांनी या प्रशिक्षणामध्ये सहभाग नोंदविला.

१. कणकवली विभागातील प्रशिक्षण

कणकवली, देवगड, मालवण आणि वैभववाडी या चार तालुक्यांतील 56 केंद्रप्रमुखांसाठी आनापानसती प्रशिक्षण कार्यशाळा विजयालक्ष्मी विश्वनाथ दळवी आदर्श महाविद्यालय, तळेरे येथे उत्साहपूर्ण वातावरणात संपन्न झाली.

सकाळी 10 ते दुपारी 2 या कालावधीत आयोजित करण्यात आलेल्या या प्रशिक्षणामध्ये सहभागी केंद्रप्रमुखांनी शिस्तबद्ध आणि एकाग्र वातावरणात आनापानसती ध्यानाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला.

कार्यशाळेदरम्यान आनापानसती ध्यानाची संकल्पना, साधनेची पद्धत, तिच्यामागील तत्त्वज्ञान तसेच शालेय स्तरावरील उपयुक्तता याबाबत सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.

प्रशिक्षण मार्गदर्शक म्हणून धम्मपदेस, कोकण विपश्यना मेडिटेशन सेंटर, रत्नागिरीचे विश्वस्त व चिल्ड्रन्स कोर्स टीचर (CCT) श्री. संतोष आयरे तसेच विजयालक्ष्मी विश्वनाथ दळवी आदर्श महाविद्यालय, तळेरे येथील सहाय्यक प्राध्यापक व चिल्ड्रन्स कोर्स टीचर (CCT) प्रा. प्रशांत हाटकर यांनी मार्गदर्शन केले.

दोन्ही मार्गदर्शकांनी सहभागी केंद्रप्रमुखांना आनापानसती ध्यानाचे प्रात्यक्षिक करून दिले तसेच विद्यार्थ्यांच्या मानसिक स्वास्थ्यासाठी, एकाग्रतेसाठी आणि सर्वांगीण विकासासाठी या साधनेची उपयुक्तता प्रभावीपणे स्पष्ट केली.

कार्यशाळेचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे सलग तीन तास ध्यानसाधना करताना सर्व केंद्रप्रमुखांनी उल्लेखनीय एकाग्रता, शिस्त आणि सहभाग कायम ठेवला.

प्रशिक्षणानंतर आयोजित अनुभवकथन सत्रात सहभागी केंद्रप्रमुखांनी आनापानसती साधनेचा सकारात्मक अनुभव व्यक्त केला. काही सहभागी केंद्रप्रमुखांनी ही साधना अंतर्मनाशी संवाद साधण्याची संधी, मनाला शांत, प्रसन्न आणि स्थिर करणारा अनुभव असल्याचे सांगितले. तसेच विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी अशा प्रकारचे प्रशिक्षण अत्यंत उपयुक्त ठरेल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला. काहींनी या साधनेमुळे वैयक्तिक जीवनातही सकारात्मक बदल घडविण्याची प्रेरणा मिळाल्याचे सांगितले.

२. सावंतवाडी विभागातील प्रशिक्षण

दिनांक 10 जुलै 2026 रोजी सावंतवाडी येथील नवसरणी केंद्रात केंद्रप्रमुखांसाठी आनापानसती प्रशिक्षण शिबिर आयोजित करण्यात आले.

या प्रशिक्षणामध्ये सावंतवाडी, दोडामार्ग, कुडाळ आणि वेंगुर्ला या चार तालुक्यांतील एकूण 47 केंद्रप्रमुखांनी उत्स्फूर्त सहभाग नोंदविला.

या शिबिरामध्ये केंद्रप्रमुखांना आनापान ध्यान साधनेची पद्धत, तिचे महत्त्व आणि विद्यार्थ्यांना ही साधना प्रभावीपणे शिकविण्याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले.

या कार्यक्रमामध्ये श्री. हर्षद राव सर, डॉ. शिल्पा सागावकर मॅडम, श्री. भीमराव हळदीकर आणि श्री. सुरज साळवी यांनी धम्मसेवेची जबाबदारी पार पाडली.

३. जिल्हास्तरीय प्रशिक्षणाचा एकूण आढावा

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात केंद्रप्रमुखांची एकूण 144 पदे आहेत. त्यापैकी—

तालुका समूह| प्रशिक्षित केंद्रप्रमुख

कणकवली, देवगड, मालवण, वैभववाडी| 56

सावंतवाडी, दोडामार्ग, कुडाळ, वेंगुर्ला| 47

एकूण प्रशिक्षित| 103

रिक्त पदे| 41

एकूण पदे| 144

अशा प्रकारे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील उपलब्ध केंद्रप्रमुखांपैकी 103 केंद्रप्रमुखांचे आनापान प्रशिक्षण पूर्ण झाले आहे.

मित्र- उपक्रमांतर्गत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात आयोजित करण्यात आलेले केंद्रप्रमुखांचे आनापान प्रशिक्षण उत्साहपूर्ण आणि यशस्वी वातावरणात संपन्न झाले. जिल्ह्यातील 144 केंद्रप्रमुख पदांपैकी 103 केंद्रप्रमुखांनी प्रशिक्षण पूर्ण केले असून 41 पदे रिक्त आहेत.

प्रशिक्षित केंद्रप्रमुखांच्या माध्यमातून आगामी काळात सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील विविध शाळांमध्ये आनापानसती साधना विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविणे शक्य होणार आहे. विद्यार्थ्यांचे मानसिक स्वास्थ्य, एकाग्रता, भावनिक संतुलन आणि सर्वांगीण व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी ‘मित्र’ उपक्रम निश्चितच महत्त्वपूर्ण आणि प्रभावी ठरेल, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला.

📸

फोटो— केंद्रप्रमुख प्रशिक्षण

🔍 🔍 🔍 🔍 🔍 🔍 🔍